Moog
Moog

Hepimiz elektronik müziği öyle ya da böyle dinliyoruz. Bazılarımız bunu bir yaşam biçimi olarak kabul ederken diğerlerimiz arada sırada ucundan bir ısırık almakla yetiniyor.  Fakat acaba aramızdan kaç kişi bu müziğin teknik olarak nasıl ortaya çıktığını biliyor? İlk elektronik enstrüman neydi? İlk başta cevap dilinizin ucuna gelse bile, göründüğü kadar kolay değil. Elbette bilenler vardır ama bizim asıl hedef kitlemiz bu cevabı bilmeyenler.

Bundan yaklaşık 85 yıl önce, bir Rus bilim adamı olan Lev Sergeivitch Termen (Leon Theremin olarak anılmaktadır) Theremin (Thereminvox olarakta bilinir) adını verdiği bir modül tasarladı. İlk başta bu modülün amacını tam olarak çözemeyen bilimadamı, sonra Theremin’in bir müzik enstrümanı olarak kullanılabileceğini düşündü. Görünürde çok basit olan bu enstrüman (özünde uzun ayaklı, iki tarafından nikel kaplamalı anten çıkan tahta bir kutu), o zamana kadar yapılan tüm enstrümanlardan farklıydı çünkü ne ağız ne el teması ile çalınıyordu. Etrafında yapılan akıcı el haraketleri ile ses veren bu ilkel görünümlü elektronik enstrüman, böylece müzik tarihindeki ilk elektronik müzik cihazı ünvanını almış oldu. Şimdiki komplike cihazların aksine Theremin’i çalmak için iki antenin etrafında ellerinizi istediğiniz şekilde akıcı olarak hareket ettirmeniz yeterli. Sağ elinizle sesin perdesini ve sol elinizle yüksekliğini ayarlayabiliyorsunuz. Parmaklarınızla ise çıkan sesleri istediğiniz biçimde yayıp dağıtabiliyorsunuz. Böylece ufak el hareketleriyle, daha önce hiç duyulmamış tiyatral ve gizemli seslerin yanısıra, tanıdık viyolin sesinden insan sesine kadar tınılar yaratılabiliyordu.

Ancak asıl elektronik müziğin çehresini sonsuza kadar değiştirecek kişi bundan 40 yıl önce geldi. Adı Dr. Roger (Bob) A. Moog (“Moog” soyadı Mo-oug olarak telaffuz ediliyor, Mu-ug olarak değil) olan bu kişi Theremin’e olan özel ilgisinden dolayı yaptığı araştırmalar sonucu, müzik dünyasına Moog Modüler Sintisayzır (MMS) adıyla tanıttığı enstrüman sayesinde elektronik müziğe bir kimlik verdi. Elektronik müzik bu çıkış noktasından itibaren dallanalarak, zincirleme etkisiyle günümüze kadar geldi ve son sürat evrimine devam ediyor.

Theremin’den aldığı esin kaynağı ile, sesin elektronik tasarımı kullanılarak analog ve duygu yüklü bir şekilde çalınabileceği sentezleyici cihazlar tasarlamaya başlayan Dr. Moog’un asıl amacı sanatçılardan aldığı gözlemleri ve yorumları harmanlayıp aklındaki tasarımlar ile bütünleştirmekti. Bir telefon operatör kutusuna benzeyen ve hatta kurulması saatler süren cihazlarını ilk defa görücüye çıkarttığında, müziği yok etmeye gelen bir anarşist olarak damgalandı. Fakat ne yapmaya çalıştığını fark eden sanatçıların desteği ile Moog Modüler Sintisayzır (MMS)’ı üretti. Bir klavyesi bile olmayan bu enstrüman ilk başlarda çok korkunç karşılandı ancak sanatçıların ihtiyaç ve önerlerine göre Dr. Moog MMS’ye klavye ekledi ve böylece bir anlamda dünyadaki ilk sintisayzır’ını yarattı. Sempatik bir form alan MMS tüm dikkatleri üstüne çekmeye başladı ve 1968 yılında Wendy Carlos’un Switched-On Bach (J.S. Bach’ın sadece Moog kullanılarak çalınan elektronik yorumlarının içerdiği bir albüm) çalışmasının bir milyonun üstünde satmasıyla bir anda MMS müzik dünyasında odak noktası oldu.

Böylece elektronik müzik tarihi Dr. Moog’un keşifleri ile yazılmaya başladı. Peş peşe yeni modeller ve biçimler üretmeye başlayan Dr. Moog’un en ses getiren modeli 1960’lı yıllarında resmen müzikte bir devrim yaratan Minimoog Sintisayzır oldu. The Beatles’dan The Doors’a, Yes’den Rush’a kadar bir çok sanatçı ve grub tarafından müziklerinin vazgeçilmez bir unsuru olarak kullanılmaya başlanan bu enstrümanlar, büyüleyici organik tınısal sesi ile yaratılan melodilerle eşsiz zevkler vermeye başladı. Minimoog’un kompakt olmasının yanısıra en büyük diğer özelliği de rahatlıkla taşınabiliyor olmasıydı, bu özellikle yoğun konser veren gruplar için bulunmaz bir kolaylıktı.

Sayısız modelleri ve kişiye özel tasarımları ile Moog’ların müzik dünyasında yarattığı heyecan bir anda o kadar büyüdü ki, bu pastadan bir dilim almak isteyen diğer firmalar analog sintisayzırların kuzeni olarak kabul edilen dijital sintisayzırlar üretmeye başladı. Böylece bir dönem için dijital/analog savaşı başladı fakat günümüzde Stereolab, Air, Radiohead, Fiery Furnaces, Broadcast, Super Furry Animals, Nine Inch Nails, Pearl Jam, Beck, Phish, Sonic Youth, Widespread Panic, Brian Eno, Frank Zappa, The Cure ve Fat Boy Slim gibi grupların/sanatçıların çoğu Moog kullanmalarına rağmen bu savaştan dijital synthesiserlar galip çıktı.

Ancak ürettiği enstrümanların kalıcılığı gibi ne yazık ki bu dehâ beden sonsuzluğa uzanamadı, Dr. Moog, 21 Ağustos 2005 tarihinde beş ay önce teşhis edildiği çaresiz beyin tümörü yüzünden, 71 yaşında, hayata gözlerini yumdu. Bir anlık sessizlik !!! Dr. Moog’un keşifleri sayesinde müziksel ufuklarını genişletebilen sanatçılar, onun tüm dünya sanatçıları için zamansız elektronik müzik enstrümanları yaratmak için kendini adadığını bilirler. Elbette kendisi müzisyen değildi ancak bir enstrüman tasarımcısı olarak müziğin kişiliğini ve ruhunu çok iyi tanıyan bir bilimadamıydı. Elektronik müziğin Einstein’ı olarak tanınan Dr. Moog bizleri bırakıp başka diyarlara enstrümanlar yaratmaya gitmiş olabilir ancak bu dünyada geride buraktığı Moog’ların etkisi The Beatles’dan Yes’e, Herbie Hancock’tan Chick Corea’ya  kadar uzanan sanatçıların müziğinde hissedilmeye devam edecek.

Müzik seni özleyecek Dr. Moog…

Dipnotlar:
• Geçen sene Plexifilm tarafından Hans Fjellestad-yönetiminde “Moog,” isimli bir belgesel piyasaya çıktı, bu belgeselde Dr. Moog’un iç dünyasına detaylı bir şekilde şahit olma fırsatına sahip oluyorsunuz.
• www.moogmusic.com
• www.moogarchives.com
• www.bigbriar.com
• www.zu33.com/moog/
• www.moogmovie.com

Dijital ve Analog Sintisayzır Arasındaki Fark

Dijital sintisayzır digital sinyal işlemci (digital signal processing – DSP) teknolojisini kullanarak müzik üretir. Öte yandan analog sintisayzerlar analog bilgisayar teknolojisini kullanarak elektroniğin müziğe dönüşmesini sağlar. Her ne kadar dijital sintisayzırlar, analoglara kıyasla daha esnek müzik yalpazesine sahip olsalar bile, analog sintisayzerlar kullanıcısı ile daha sıcak ve yakın bir koktak kurup daha kişisel müzik yaratabilmektedir.

59 COMMENTS

  1. Good site you have here.. It’s hard to find good quality writing like yours nowadays. I seriously appreciate people like you! Take care!!|

  2. I just could not depart your site prior to suggesting that I actually loved the standard info a person provide in your visitors? Is going to be back steadily in order to check up on new posts|

  3. I’m truly enjoying the design and layout of your website. It’s a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me to come here and visit more often. Did you hire out a developer to create your theme? Outstanding work!|

  4. Hi there to every body, it’s my first visit of this blog; this blog consists of awesome and actually good data for visitors.|

  5. I enjoy what you guys are usually up too. This sort of clever work and exposure! Keep up the amazing works guys I’ve included you guys to blogroll.|

  6. Hey! I know this is kinda off topic but I was wondering which blog platform are you using for this site? I’m getting sick and tired of WordPress because I’ve had problems with hackers and I’m looking at options for another platform. I would be great if you could point me in the direction of a good platform.|

  7. I have learn some good stuff here. Definitely price bookmarking for revisiting. I surprise how a lot effort you place to make this kind of wonderful informative site.|

  8. Hi there, I found your website via Google whilst searching for a similar matter, your website came up, it appears great. I have bookmarked it in my google bookmarks.

  9. I was recommended this blog by my cousin. I am now not positive whether or not this publish is written by way of him as no one else realize such precise approximately my problem. You’re wonderful! Thank you!|

  10. Nice blog here! Also your website loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my website loaded up as quickly as yours lol|

  11. These are really enormous ideas in concerning blogging. You have touched some pleasant points here. Any way keep up wrinting.|

  12. I got this website from my pal who told me on the topic of this website and at the moment this time I am browsing this web page and reading very informative posts here.|

  13. Hello to all, for the reason that I am truly eager of reading this webpage’s post to be updated on a regular basis. It consists of nice stuff.|

  14. constantly i used to read smaller posts which as well clear their motive, and that is also happening with this piece of writing which I am reading at this place.|

  15. Your style is very unique compared to other folks I have read stuff from. Thanks for posting when you’ve got the opportunity, Guess I will just bookmark this page.|

  16. Hello! This is kind of off topic but I need some advice from an established blog. Is it hard to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty quick. I’m thinking about creating my own but I’m not sure where to begin. Do you have any points or suggestions? Appreciate it|

  17. Awesome blog! Do you have any recommendations for aspiring writers? I’m planning to start my own blog soon but I’m a little lost on everything. Would you suggest starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many options out there that I’m totally confused .. Any ideas? Appreciate it!|

  18. I am really enjoying the theme/design of your blog. Do you ever run into any internet browser compatibility problems? A couple of my blog visitors have complained about my website not operating correctly in Explorer but looks great in Opera. Do you have any recommendations to help fix this issue?|

  19. You are so cool! I don’t suppose I’ve read through a single thing like this before. So great to find somebody with genuine thoughts on this issue. Seriously.. many thanks for starting this up. This website is one thing that is required on the internet, someone with a bit of originality!|

  20. I just want to say I am newbie to blogs and actually loved your web site. Likely I’m want to bookmark your site . You definitely come with great stories. Cheers for sharing with us your web page.

  21. Hi there, all is going fine here and ofcourse every one is sharing facts, that’s really excellent, keep up writing.|

  22. Thank you, I’ve recently been looking for info approximately this topic for ages and yours is the best I’ve found out till now. But, what in regards to the conclusion? Are you certain about the supply?|

  23. Hi there! I simply want to offer you a big thumbs up for the excellent information you’ve got right here on this post. I am coming back to your site for more soon.|

  24. Somebody essentially assist to make seriously articles I’d state. This is the very first time I frequented your website page and thus far? I surprised with the analysis you made to make this particular submit incredible. Excellent job!|

  25. Its like you read my mind! You seem to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with some pics to drive the message home a bit, but other than that, this is wonderful blog. An excellent read. I’ll definitely be back.|

  26. Everything is very open with a very clear description of the issues. It was definitely informative. Your website is very useful. Thank you for sharing!|

  27. Thanks for the auspicious writeup. It in truth used to be a amusement account it. Glance advanced to far brought agreeable from you! However, how can we keep up a correspondence?|

  28. I think this is one of the most vital information for me. And i am glad reading your article. But should remark on few general things, The site style is ideal, the articles is really nice : D. Good job, cheers|

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here