Oumou Sangaré: Mali’nin Bülbülü

Oumou Sangaré "Seya"
Oumou Sangaré “Seya”

Oumou Sangaré Mali müzik kulvarına 1991 yılında bir bomba tesiri yaparak düştü. “Moussoulou” (‘Kadın”), adlı albümü çokeşlilikten açık duygusallığa kadar çeşitli geniş tabu konuları ele alarak Mali’de adeta bir müziksel devrim yarattı. Sadece aşk şarkılarına aşina olan halk, bir anda duyduğu şehvet dolu ezgilerle Mali’den böyle bir müziksel oluşumun çıkmasının hayretiyle Sangaré’yi izlemeye aldı. Hissettirmeden bizlerde bu genç ruha uzaktan da olsa kulak kabarttık…

Oumou Sangaré – Iyo Djeli by World Circuit Records
Sangaré, 1969 yılında Mali’nin başkenti Bamako’da hayata dahil oldu. Oumou iki yaşına bastığından babası bir kuma alarak annesinin pabucunu dama attı ve mevcut olan yaşamını Mali’de bırakarak Fildişi Sahillerine göç etti. Kıt para ile hayat savaşı veren şarkıcı anne, özel kadın günlerinde ve dinsel ritüellerde şarkı söyleyerek gelir akışını az da olsa sağladı. Beş yaşından itibaren annesi ile günlüklere gitmeye başlayan Oumou, bir anda ipleri kendi avucuna aldı ve dinleyen herkesi empatisi ve özellikle eşsiz vokal tekniği ile büyülemeye başladı; unutmayalım daha beş yaşında sanatçı. Her gittiği ortamı vokalleri ile ateşe vermeyi başaran Oumou, on üç yaşına bastığında ailesinin gelir kaynağı olmuştu bile. Zor bir çocukluk süreci, sokağın yoğun kaçınılmaz müziksel eğitimiyle kuvvetli bir sanatçı doğurdu…

Oumou Sangare
Oumou Sangare

On sekiz yaşına geldiğinde Oumou, sokakta şarkı söylerken Mali’nin Enstrümanlar Ekibi’nin kurucusu tarafından keşfedildi ve hemen yaka paça, genç Toumani Diabate’nin (şu an kendisi Mali’nin en meşhur Kora virtüözü) de içinde bulunduğu, 27 kişilik Djoliba Perküsyon grubunun bir üyesi yapıldı. Resmi olmasa da Oumou böylece sanat yaşamına adım atmış oldu. Avrupa’nın bilumum kentlerini turlayan ekip Oumou’nun beklenmeyen sahne performanslarıyla birlikte bir anda en çok ilgi gören Dünya Müziği ekibi oluverdi. Sahne güveni ve sürdürülebilir sanatçılığı öğrenen Oumou, böylece hayatının geri kalan kısmında ne yapmak istediğini belirledi ve bu amaç için kollarını sıvadı.

Tarihler 1990’ı gösterirken daha yirmi bir yaşında olan Oumou ilk albümü “Moussoulou”yu piyasaya çıkarttı. Albüm Batı Afrika’yı bir kasırga gibi sardı ve resmi kayıtlara göre 200 bin üzeri satış yaptı (kaçakları siz düşünün artık). Bu genç kız toplumun konuşmaya çekindiği hatta korktuğu tabuları açık yüreklilikle müziği sayesinde dile getirdi ve birçok tartışmaya gebe olsa bile Malililer Oumou’yu sahiplendi. Albüm beklenmeyen başarısının yanı sıra Mali’deki tüm evlerin, dükkânların, arabaların ve otobüslerin fon müziği haline geldi.

Sadece Mali ile sınırlı kalmayan albümün dalgaları İngiltere’de World Music Network’un kurucusu olan Nick Gold’a kadar uzandı. Oumou’nun müziğinden kaçamayan Gold, sanatçıyı müzik firmasına bağladı ve en sonunda resmi olarak Oumou Sangaré uluslar arası kapıları aralamış oldu. İlk başta kaset olarak basılan “Moussoulou”, World Circuit’un karizmasına yakışır bir biçimde tekrar, bu defa uluslar arası raflarda yer almak üzere CD formatında basıldı. Oumou bir anda kendi jenerasyonunun en tanıdık simalarından biri oluverdi.

Takip eden albümleri “Ko Sira” ve “Worotan”da Oumou Sangaré yüreğine yakın olan meseleleri dile getirip her fırsatta kadının sosyal yaşantı standardını arttırmak için emek verdi. Karizmatik güzelliğinin yanı sıra sahne performansı ve soprano-kontralto arasında gidip gelen esnek vokalleri ve özellikle mevcut tabuları korkusuzca yargılaması sanatçıya hızlandırılmış uluslararası bir tanınma sağladı. Hipnotize Wassolou müziğinin ritmik zenginliği Oumou’ya 2003 yılında Birleşmiş Milletler Yiyecek ve Tarım Elçisi unvanını kazandırdı. Mali’de sanatçının ünü öyle büyüdü ki kendisinin adı kullanılarak ürünler satılmaya başlandı. Adeta ün her şey demek oldu, zira sanatçı bir otel sahibi – Hotel Wasulu- olmanın yanı sıra Çin’de kendi adına yapılan ve sadece Mali’de satılan Oum Sang markalı arabaya adını verdi. Oumou Sangaré markasıyla satılan pirinç olayına girmiyorum bile…

Oumou Sangare
Oumou Sangare

Aretha Franklin ve Patsy Cline gibi sanatçıların Dünya Müziğindeki karşılığı olarak gösterilen Oumou Sangaré, 2003’de “Oumou” adı altında yirmi parçadan oluşan çift CD’lik bir albüm çıkarttı. Bu albümü uzun süren bir Avrupa turnesi takip etti. Bu suretçe Alicia Keys ve Tracy Chapman gibi sanatçılar ile düetlere imza atan Oumou ihmal ettiğine inandığı sosyal hayatını yaşamak üzere sahnelerden geçici bir süre için elini ayağını çekti.

Altı yıl süren el ayak çekme süreci sonunda Oumou 23 Şubat’ta yayınlanacak olan yeni çalışması “Seya” (Mutluluk) ile karşımıza çıktı. Bamako’da kaydedilen albüm on bir parçadan oluşuyor ve dinleyeni mutluluğa sürükleyici özelliğe sahip. Sangaré’nin iniltiden cüretkar blues stiline uzanan vokalleri hiç olmadığı kadar başarılı ve bol nüans dolu. Bir önceki çalışmalarına kıyasla her zamanki hipnotize ses sentezi dinleyeni mistik bir müziksel şölene davet ediyor. Nick Gold ve Cheikh Tidiane seck tarafından yönetilen albüm sanatçının vokallerini yeni “en”lere çıkartmayı başarıyor. ‘Sounsoumba,’ ‘Wele Wele Wintou,’ ‘Iyo Djeli’ ve ‘Koroko’ gibi parçalar aşina olduğunuz Wasssulu ritimlerini daha bir funk formatına sokuyor. Sangaré tekrar yerinde durmayan bir sanatçı olduğunu ve sürekli evrim geçirdiğini bu yeni çalışması ile gerek olmasa bile tekrar kanıtlıyor.

Oumou ülkesinden ve onun farklı kollara açılan kültürel çeşitliliğinden gurur duyan bir sanatçı. Müziğin ve toplumun bir olduğu Mali’de otuz iki farklı etnik grup olmasına rağmen, Oumou Sangaré çapraz harmanlama ile herkese ulaşmayı başarıyor. Cesur, tahrikar ve ritmik müziği insanların gözlerini açmayı sürdürüyor özellikle baskı altındaki kadınları özgürlük ile tanıştırıyor.

Hem kültürünüze sahip çıkıp geleneksel müziğinizi taviz vermeden tüm dünyaya tanıtacaksınız, hem de sosyal sorumluluk çerçevesinde bir lider olup sürdürülebilirliği sağlayacaksınız. Bunlar zor elde edilebilen ve birçok batılı sanatçı tarafından gerçekleştirilemeyen kombinasyonlar, hiç beklemediğimiz ülkelerden bu tür seslerin çıkıyor olması müziğin en büyük gücü. Müziğin bulaşıcı iletkenliğini son dönemlerde hakkıyla kullanan sanatçıların arasında Oumou Sangaré başrollerde…