Tuva Müziği ve Kaylama
Tuva Müziği ve Kaylama

Tuva dilinde “höömei” adı verilen, burada Altay Türklerinde kullanıldığı şekliyle “kaylama” olarak adlandıracağımız ses tekniği (throat singing), Orta Asya’nın pek çok bölgesinde bilinen bir “çok perdeli ses çıkarma” (overtone singing) yöntemidir. Belli değer veya renkteki çok perdeli bir sesin içinde, temel perdedeki sesin yanında, üst ya da alt perdelerden eşdeğerli yan sesler (overtones) de mevcuttur. Bu yan sesler, doğada da bulunmakla birlikte şiddetleri ana perdedeki sese göre düşük olduğu için genelde fark edilmezler. İnsan sesinde doğal olarak bulunan yan seslerden bir ya da birkaç tanesini, ses yolu ve gırtlaktaki kasların nazik şekilde çalıştırılması ve dikkatli bir dinleme ile ayırıp şiddetlerini artırmak suretiyle, ana perdedeki ses daha düşük bir şiddette devam ederken, onun üzerinde ve ona ek olarak duyulur hale getirmek mümkündür. Bir iddiaya göre, bu ses tekniği, hayvancılık yapan göçebeler tarafından uzun mesafelerden haberleşmek amacıyla kullanılmıştır. Zor doğa koşullarında, birbirinden hayli uzak küçük topluluklar hâlinde yaşayan insanlar için bunun ne kadar önemli bir ihtiyaç olduğu açıktır. Belirtilmesi gereken önemli bir nokta da, geniş bozkırlarıyla bölge arazisinin, sesin herhangi bir yüzeyden yansımadan uzun mesafeler kat edebilmesine imkân verdiğidir. Nihâyetinde, bu ses tekniği, doğanın sağladıkları ile insan ihtiyaçlarının örtüşmesi sonucu ortaya çıkmıştır.

Genel kabul gören yaklaşıma göre, çok perdeli ses üretiminin temelinde insanın doğadaki sesleri taklit etmesi yatmaktadır. Esen rüzgârın, öten kuşların, hırlayan hayvanların ya da köpüklenerek akıp giden bir ırmağın sesinde, az ya da çok yan sesler mevcuttur. Çok perdeli ses çıkarma, bir yerde insanın kendi sesinde doğal sesleri arayışıdır. Unutulmamalıdır ki, bu arayış, doğadaki her şeye bir ruh atfeden animist dünya görüşü ile yakından bağlantılıdır. Bir sesi taklit etmek, aynı zamanda o sesin doğal kaynağında bulunduğuna inanılan ruhla bağlantıya geçmek anlamına gelir. Bu sebepledir ki şamanlar, bu tekniği ruhlarla bağlantı kurmak ve gerçeküstü dünyaya geçebilmek için kullanırlar. Çok perdeli sesler kullanılarak söylenen şarkıların büyüleyici etkisi ile ortaya çıkan vecd hâli, şamanın gerçek ötesi dünyaya yolculuk yapması olarak yorumlanır. İnanışa göre şamanlar bu şekilde ölülerin ruhlarına rehberlik etmek ya da kötü ruhları kovarak neden oldukları hastalıkları iyileştirmek gibi görevleri yerine getirirler. Ayrıca belirtmek gerekir ki, Orta Asya şamanlığı, çok perdeli ses tekniğinden istifade eden yegâne din değildir. Örneğin Tibet Budizm’ine mensup rahipler de bu tekniği tefekkür amacı ile kullanırlar.

Tuva, burada yaşayan insanların, Orta Asya’nın bütün halkları tarafından bilinen kaylamayı bir sanata dönüştürdükleri, Moğolistan yakınlarında küçük bir bölgedir. Böylece, önceden doğal bir haberleşme yolu ve dini bir araç olarak işlev gören kaylama, bir üçüncü işlev daha kazanmış ve bir müzik tekniği hâline gelmiştir. Bunun gerçekleşmesi ancak insanların sesleri üstünde tam bir hâkimiyet kurmaları ve ustalaşmaları ile mümkündür. Sonuç olarak, kaylamanın geçmişinden getirdiği dînî ve din dışı özellikleri sayesinde aynı zamanda hem ruhanî hem de dünyevî olan, hayranlık uyandırıcı Tuva geleneksel müziği ortaya çıkmıştır. Temel işlevlerinden uzaklaşıp, müzik amaçlı icra edilmeye başlanınca, zaman içerisinde teknik geliştirilmiş ve değişik tarzlar ortaya konmuştur. Örneğin, “sıgıt”, ana perdedeki sesin üzerine çok yüksek perdeden ıslık benzeri yan sesi eklenerek elde edilen, kuşları ve hafif esen rüzgârı çağrıştıran sese dayalı bir tarzdır. “Höömei”, sıgıta benzer olmakla birlikte, yan ses daha alt perdeden çıkar. Doğadaki karşılığı kayalar arasında dolanan rüzgârın çıkardığı sestir. “Kargura”da ise hırlayan hayvanların sesine benzer, yan sesi alt perdeden çıkarılan bir ses kullanılır. “Borbangnadur”, yukarıdaki temel tarzlardaki seslerin titreşimli bir etki yaratacak şekilde harmanlanması ile yapılır. Çıkan ses, hızla köpüklenerek akan ırmağın sesine benzer. Son olarak, “Ezengiler” yine temel tarzlardaki seslerin, bu sefer ritmik şekilde harmanlanması ile yapılır. Çıkan ses at binerken kamçının “üzengiler”e değmesi ile ortaya çıkan sesi çağrıştırır ki tarz adını buradan alır.

Tuva Müziği ve Kaylama tecrübe edilmesi gereken bir deneyim…

39 COMMENTS

  1. If some one wishes expert view regarding blogging and site-building after that i advise him/her to pay a quick visit this webpage, Keep up the pleasant job.

  2. Do you have a spam problem on this website;
    I also am a blogger, and I was curious about your situation; many
    of us have created some nice practices and we are looking to exchange solutions with other folks, please shoot me
    an e-mail if interested.

  3. Hello There. I found your blog using msn. This is a very well written article.
    I’ll be sure to bookmark it and return to read more of your useful info.
    Thanks for the post. I’ll definitely return.

  4. Its such as you learn my mind! You seem to know a lot approximately this, such as you
    wrote the e book in it or something. I feel that you just could do
    with some p.c. to force the message home a bit, but other than that, that is fantastic blog.
    An excellent read. I’ll definitely be back.

  5. I enjoy what you guys tend to be up too.
    This kind of clever work and coverage! Keep up the superb works guys I’ve
    added you guys to our blogroll.

  6. Please let me know if you’re looking for a article
    writer for your weblog. You have some really great articles and I believe
    I would be a good asset. If you ever want to take some
    of the load off, I’d absolutely love to write some content for your blog in exchange for a link back to mine.
    Please shoot me an e-mail if interested. Thank you!

  7. Hi there! I know this is somewhat off topic but I was wondering which blog platform are you using for this website?
    I’m getting sick and tired of WordPress because I’ve had issues with hackers and
    I’m looking at alternatives for another platform. I would be awesome if you could point me
    in the direction of a good platform.

  8. I’ve been browsing online more than 3 hours today, yet
    I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me.
    In my opinion, if all site owners and bloggers made good content as you did, the web will be a
    lot more useful than ever before.

  9. Good post. I learn something totally new and challenging on blogs I stumbleupon on a daily basis.
    It’s always interesting to read through content from other writers
    and practice something from other websites.

  10. My family every time say that I am wasting my
    time here at web, however I know I am getting familiarity daily by reading such good content.

  11. I am sure this piece of writing has touched all the internet people, its
    really really fastidious article on building up new weblog.

  12. Fantastic web site. A lot of helpful information here.
    I am sending it to several pals ans additionally sharing in delicious.
    And certainly, thanks in your effort!

  13. It’s truly very difficult in this busy life to listen news on Television, therefore I just use the web for that reason, and get the latest news.

  14. Hi, I do think this is a great site. I stumbledupon it 😉
    I may revisit yet again since I bookmarked it. Money and freedom is
    the greatest way to change, may you be rich
    and continue to help other people.

  15. Woah! I’m really digging the template/theme of this blog.

    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s challenging to get that “perfect balance” between usability and visual appeal.
    I must say you’ve done a excellent job with this.
    In addition, the blog loads extremely quick for me on Firefox.

    Outstanding Blog!

  16. Howdy great website! Does running a blog similar to this require a massive amount
    work? I have very little knowledge of programming however I was hoping to start my own blog soon. Anyhow, should you have any recommendations or tips for new blog owners please share.
    I understand this is off topic however I just needed to ask.
    Appreciate it!

  17. I like the helpful information you provide in your articles.
    I will bookmark your weblog and check again here frequently.
    I am quite certain I will learn many new stuff right here!
    Good luck for the next!

  18. Hello, for all time i used to check weblog posts here early in the break of
    day, because i like to gain knowledge of more and more.

  19. Good web site you have here.. It’s hard to find excellent writing like yours these days.
    I seriously appreciate people like you! Take care!!

  20. Hi there! I realize this is somewhat off-topic however I needed to
    ask. Does operating a well-established website like yours
    require a lot of work? I’m completely new to writing a blog however I do write in my journal daily.
    I’d like to start a blog so I can share my personal experience and thoughts online.
    Please let me know if you have any kind of recommendations or tips for brand new aspiring
    blog owners. Appreciate it!

  21. Very shortly this website will be famous amid all blogging and
    site-building users, due to it’s fastidious articles or reviews

  22. Terrific post however I was wondering if you could write a litte more on this subject?
    I’d be very grateful if you could elaborate a little bit further.
    Thank you!

  23. I do not know whether it’s just me or if everybody else
    experiencing problems with your blog. It appears as though some of the text
    within your posts are running off the screen. Can someone else
    please provide feedback and let me know if this is happening to them too?
    This may be a problem with my browser because I’ve had this happen previously.

    Many thanks

  24. It is the best time to make some plans for the future and it’s time to be happy.

    I have read this post and if I could I want to suggest you few interesting things or advice.
    Maybe you could write next articles referring to this article.
    I desire to read more things about it!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here