Paul Klee - Bunalmış Piyanist
Paul Klee - Bunalmış Piyanist

Müzik ile resim arasındaki ilişkiyi en fazla sorgulayan ressamların arasında hiç şüphesiz Paul Klee başı çekiyor. Hem ressam, hem besteci hem de yazar olarak her sanat formunda müzik ile resim arasındaki ilişkiyi irdeleyen ressam hayatı boyunca bu sorgudan uzaklaşmadı. Müzik, Klee için bir avuntu vaadi ve geleceği vaat eden bir sanat formuydu. Her ne adar Klee’ye göre müziğin altın çağı tarih sayfalarında kalmış olsa bile o bu inancını asla yitirmedi. Ressama göre müziğin doruğu on sekizinci yüzyılda Bach ve Mozart’ın eserleri ile yaşanmıştı. Sadece müzik değil aynı zamanda sanat konusunda da Klee bu dönemin önerimi her fırsatta vurgulardı. Özellikle Mozart, Klee’nin dünyasındaki en üst süper müzisyendi. Ona göre Mozart’ın müziği göksel-dünyevi, maddi-manevi her kavramı bir araya getiriyordu. Bu zaten Klee’nin bir ressam olarak başarmak istediği en büyük hedef oldu.

Müzik, Klee’nin sanatının en temel taşlarından biridir ve hiçbir zaman sadece bir sanatsal eğlence olmadı. Müzik değil de müziksel düşünme dememiz çok daha sağlıklı olur. Klee hiçbir zaman herhangi bir besteden yola çıkarak ya da dinlediği bir parçanın etkisi altında kalarak resim yapmadı. Bundan dolayı da çok iyi bir kemancı olmasına rağmen meslek olarak ressam olmayı tercih etti. Zira döneminde müzik, Paul Klee için yaratıcılığını nispeten yitirmiş, çoğaltılabilen bir aktiviteydi. Artık büyük üstatların yaratıcılığını yansıtan bir sanat değildi. Her ne kadar ilk başta hayatındaki iki kutup arasında parçalandığını hissetmiş olsa bile resmi müziğe tercih etmesi hiç kolay olmadı. Ancak onun kafasında resim sanatının müzik sanatının 18. yüzyılda geldiği aşamaya hala gelememiş olması bu tercihinde biraz da olsa karar kılıcı olmuştur.

İlk başlarda Paul Klee sürekli resim ve müzik arasındaki ilişki üzerine notlar tuttu. Özellikle her iki sanat formunun içerisinde yer alan zaman unsuru üzerine epeyi kafa yordu. Paul Klee’ye göre her iki sanat kolu da zaman tarafından belirleniyordu. Bu ilişkinin derin araştırmaları esnasında ressam sürekli yeni gelişen ve ortaya çıkan müzikleri de yakında takip edip sık sık konserlere gidiyordu. Onun müziğe yaklaşımı düşünsel düzlemde olmuştur.

20. yüzyılda var olan On dokuzuncu yüzyılın sonralarına denk Bruckner, Wagner, Mahler ve özellikle Strauss’un müzikleri Paul Klee için sanatsal yaratıcılığın düşüşünün en bariz göstergesi oldu. Her zaman ifade etmekten çekinmediği Altın Çağ müzik döneminin tam zıttı bir dönemde var olması sanatçıyı hem üzüyor hem de heyecanlandırıyordu. Klee’nin modern çağdaş müzik hakkındaki görüşleri oldukça katı olup bunları yaşamı boyunca sürekli sorgulamış olsa bile bir türlü kıramamıştır. Her ne kadar çağdaş müziğin en önemli yandaşlarından biri olan Alman besteci Paul Hindemith ile yakın bir arkadaşlığı ve yaptığı her şeyi yakından takip etmiş olsa bile. Çağdaş müzik, Klee için her zaman çok fazla akademik olmuştu. Eğitim teorisi ile fazla dikte edildiğinden dolayı dayatma bir ilham kaynağı ve modeli olarak gösterildiğine inanan Klee bunu “Pianist in Distress – A Stire: Caricature of Modern Music” adlı çiziminde resmetmiş.

Paul Klee belki de sanat dünyasında müzik ile resim arasındaki ilişki üzerine dayanan en fazla eser veren ressamlardan biri. Ele alacağımız çok fazla eseri söz konusu ancak bu yazımda hem Klee’nin bu ilişkisine biraz olsun değinip hem de pek fazla bilinmeyen ve özel bir koleksiyona ait 1909 yapımı 16,5 cm x 18 cm ebadında olan “Pianist in Not” veya “The Panist in Need” veya “Pianist in Distress – A Stire: Caricature of Modern Music” olarak ta bilinen eserini konu edeceğiz.

Arkadan gözlemlediğimiz piyanist, ilk bakışta özgür ve kontrolsüz görünse bile aslında bir sayaç ve ölçüye bağlı. Israrla yaratıcı olma uğraşı piyanisti şeffaflaştırmış, bundan dolayı vücudundaki kemikler görülebilecek boyutta resmedilmiş. Bu kalıplaşma çabası onu deforme etme boyutuna sürüklemiş. Çok sade ve basit ancak bariz bir şekilde de vücudu tükenmiş hatta yıpranmış olarak gösterilmekte. Bu kalem ve sulu boya çalışmasındaki diğer bir iğneleyici yerme ise o dönemde piyanist eşi ile aynı evde yaşamanın akli sıkıntısının gözlemcinin gözüne sokulması. Bir adamın kendi sanatsal gelişimi engellenmişti. Ancak böylesi bir eseri dirilmek için ucu sivri ve hicivli bir kalemden daha fazlasına ihtiyaç var.

Paul Klee dayatılan akademik müziği piyanistin belli kalıplar içinde çalmak uğraşını gösteriyor. Bunu yaparken her ne kadar rahat bir atmosfer sağlarken piyanistin aslında zorlandığını hatta kendini kastığını resmediyor. Bunun en bariz örneklerinden biri sanatçıyı oturttuğu lazımlık gibi bir koltuk. Ressam kendi günlüğünde de sık sık akademik sınırlamalara göndermede bulunmaktan çekinmiyor bunun ikilemi içerisinde ise karikatür havasındaki çizimleri ile hem dikkat çekip hem de biraz olsun dalga geçiyor. Müzik ile bu kadar iç içe yaşayan bir sanatçının akademik sınırlama altındaki müziği eleştirmesi de ne kadar açık bir bakış açısının olduğunun kanıtı.

Not: Söz konusu makalem Andante Klasik Müzik Dergisi‘nin Ocak 2014 sayısında basıldı.

51 COMMENTS

  1. Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you
    relied on the video to make your point. You clearly know what youre talking about, why throw
    away your intelligence on just posting videos to your site when you could be giving us something enlightening
    to read?

  2. Wonderful blog! I found it while surfing around on Yahoo News.
    Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo
    News? I’ve been trying for a while but I never seem to get there!
    Thank you

  3. We’re a group of volunteers and starting a new scheme in our community.
    Your web site provided us with valuable information to work on. You
    have done an impressive job and our entire community will
    be grateful to you.

  4. Very great post. I simply stumbled upon your blog and wanted to say that I have really loved surfing around your blog posts.

    After all I’ll be subscribing on your rss feed and I am hoping you
    write once more soon!

  5. I know this if off topic but I’m looking into starting my
    own blog and was wondering what all is needed to get setup?
    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
    I’m not very internet smart so I’m not 100% positive. Any suggestions or advice would be greatly appreciated.

    Thanks

  6. Wow, awesome blog layout! How long have you been blogging for?
    you make blogging look easy. The overall look of your web site is magnificent, as well as the content!

  7. I truly love your website.. Pleasant colors & theme.

    Did you make this web site yourself? Please reply back as I’m
    looking to create my very own blog and want to
    find out where you got this from or just what the theme is named.
    Thanks!

  8. Superb site you have here but I was wondering if you knew of
    any discussion boards that cover the same topics talked about in this article?
    I’d really like to be a part of group where I
    can get advice from other knowledgeable people that share the same interest.
    If you have any suggestions, please let me know.
    Cheers!

  9. Thank you, I’ve just been looking for info approximately this topic for a long
    time and yours is the greatest I have discovered so far.
    However, what concerning the bottom line? Are you
    positive in regards to the source?

  10. I am really delighted to glance at this blog posts which includes lots of valuable facts,
    thanks for providing such information.

  11. Thank you for any other informative web site.

    The place else may I get that kind of information written in such a perfect means?
    I have a mission that I am just now operating
    on, and I have been at the look out for such information.

  12. Heya i am for the first time here. I found this board and
    I find It truly useful & it helped me out a lot. I hope to give something back
    and help others like you aided me.

  13. Hello my loved one! I want to say that this article is amazing, nice written and come with almost
    all important infos. I’d like to see extra posts like this .

  14. you are truly a excellent webmaster. The site loading speed is incredible.
    It sort of feels that you are doing any unique trick. Also, The contents
    are masterwork. you’ve performed a fantastic process in this subject!

  15. Hi there! I’m at work browsing your blog from my new
    apple iphone! Just wanted to say I love reading your blog and
    look forward to all your posts! Carry on the outstanding work!

  16. Thank you, I have recently been looking for info about this topic for a while and yours is the best
    I have found out till now. However, what about the bottom line?
    Are you sure about the supply?

  17. Fantastic beat ! I would like to apprentice even as you amend your
    web site, how can i subscribe for a blog web site?

    The account helped me a appropriate deal. I were tiny bit familiar of this your broadcast provided brilliant transparent idea

  18. Please let me know if you’re looking for a author for your blog.
    You have some really good posts and I believe I would be a good asset.
    If you ever want to take some of the load off, I’d absolutely love
    to write some content for your blog in exchange for a link back
    to mine. Please send me an email if interested.
    Many thanks!

  19. Hello! I know this is kinda off topic however I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in exchanging links or maybe guest writing a blog article or vice-versa?

    My blog covers a lot of the same subjects as yours and
    I believe we could greatly benefit from each other.
    If you happen to be interested feel free to send me an e-mail.
    I look forward to hearing from you! Awesome blog by
    the way!

  20. I like the valuable info you provide in your articles.

    I will bookmark your blog and check again here regularly. I’m quite sure I’ll learn lots of new stuff right here!
    Best of luck for the next!

  21. We’re a group of volunteers and starting a new scheme in our community.
    Your website offered us with valuable information to work on. You have
    done a formidable job and our entire community will be thankful
    to you.

  22. Its like you read my mind! You appear to know so much about this, like you wrote the book in it or something.
    I think that you can do with a few pics to drive the message home a
    little bit, but other than that, this is fantastic blog.
    A fantastic read. I’ll definitely be back.

  23. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d certainly donate to this excellent blog!
    I suppose for now i’ll settle for bookmarking and adding your
    RSS feed to my Google account. I look forward to fresh updates and will share this
    site with my Facebook group. Talk soon!

  24. Hey there fantastic blog! Does running a blog similar to
    this take a great deal of work? I’ve virtually no knowledge of
    programming but I was hoping to start my own blog
    soon. Anyway, should you have any recommendations or tips
    for new blog owners please share. I understand this is off topic however I simply
    wanted to ask. Many thanks!

  25. Admiring the commitment you put into your blog and detailed information you offer.
    It’s nice to come across a blog every once in a while that isn’t the same outdated rehashed information. Fantastic read!
    I’ve saved your site and I’m adding your RSS feeds to
    my Google account.

  26. Hey there! I could have sworn I’ve been to this blog before but
    after checking through some of the post I realized it’s new to me.
    Anyhow, I’m definitely delighted I found it and I’ll be bookmarking and checking back often!

  27. I loved as much as you’ll receive carried out right here.

    The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish.
    nonetheless, you command get got an shakiness over that you
    wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again since exactly the same nearly a lot often inside case you shield this hike.

  28. My brother recommended I might like this web site.
    He was entirely right. This post truly made my day.
    You can not imagine simply how much time I had spent for this information! Thanks!

  29. Great blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
    A theme like yours with a few simple adjustements would really
    make my blog stand out. Please let me know where you got your theme.
    Thanks a lot

  30. I do agree with all of the concepts you have offered to your post.
    They’re really convincing and will definitely work.
    Nonetheless, the posts are too short for newbies.
    May you please extend them a little from subsequent
    time? Thanks for the post.

  31. I know this site gives quality dependent articles or
    reviews and extra stuff, is there any other website
    which gives these information in quality?

  32. I do not even understand how I stopped up right here, but I believed this
    put up was great. I don’t realize who you are however certainly you’re going to a
    famous blogger should you are not already. Cheers!

  33. A fascinating discussion is worth comment. I do think that
    you ought to write more on this subject, it may not be a taboo subject but
    typically people do not speak about these subjects. To the next!
    Cheers!!

  34. Your mode of explaining everything in this article is truly fastidious,
    all be able to simply understand it, Thanks a lot.

  35. Hey there! I know this is kinda off topic but
    I’d figured I’d ask. Would you be interested in trading links or maybe guest authoring a blog post or vice-versa?

    My site goes over a lot of the same topics as yours
    and I think we could greatly benefit from each
    other. If you’re interested feel free to send me an email.
    I look forward to hearing from you! Fantastic blog by the way!

  36. Have you ever considered writing an e-book or guest authoring
    on other websites? I have a blog centered on the same subjects you
    discuss and would love to have you share some stories/information. I know my viewers would value
    your work. If you’re even remotely interested, feel free to send me an e-mail.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here